• Booklets
  • Pecyn Cyngor Ysgol
  • Plaps Banner

Cyfranogiad Disgyblion

Y wefan hon yw eich siop-un-stop ar gyfer cyfranogiad disgyblion yng Nghymru!

Gallwch ddysgu am y canlynol:

  • Beth yw cyfranogiad disgyblion
  • Pam ei fod yn bwysig
  • Beth gall ei wneud i chi a chymuned eich ysgol.

Ceir llawer o adnoddau ar y wefan hon i'ch helpu i wella cyfranogiad disgybion.

Beth yw Cyfranogi?

Beth yw Cyfranogi?

Yn llythrennol, mae cyfranogi yn golygu ‘cymryd rhan’. Mae cyfranogi fel y mae’n cael ei ddefnyddio ar y wefan hon, fodd bynnag, yn cyfeirio at oedolion yn gwrando ar eich llais chi - plant a phobl ifanc Cymru – wrth wneud penderfyniadau sy’n effeithio arnoch, a’ch helpu i gymryd rhan weithredol mewn gwneud penderfyniadau.

Y mae’r hawl hon yn cael ei datgan yn Erthygl 12 Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Plant (CCUHP).

Yn 2004 cynhaliodd Llywodraeth Cynulliad Cymru gystadleuaeth i esbonio beth mae Cyfranogiad yn ei olygu mewn ffordd a fyddai’n hawdd i oedolion a phobl ifanc ei ddeall. Dyma’r diffiniad buddugol: "Ystyr cyfranogiad yw bod gennyf yr hawl i fod yn rhan o wneud penderfyniadau, o gynllunio ac o adolygu unrhyw gam a allai effeithio arnaf i. Cael llais, cael dewis".

Rydym hefyd wedi datblygu’r Safonau Cenedlaethol ar gyfer Cyfranogiad Plant a Phobl Ifanc yng Nghymru. Pethau y dylai sefydliadau ei wneud wrth gynnwys plant a phobl ifanc pan yn gwneud penderfyniadau neu yn gofyn am eich syniadau ydy’r rhain.

Dyma’r 7 Safon:

  • Gwybodaeth - sy’n hawdd i blant a phobl ifanc ei deall;
  • Dy Ddewis Di - digon o wybodaeth ac amser i wneud dewisiadau da;
  • Dim Gwahaniaethu - yr un cyfle i bob plentyn a pherson ifanc gyfranogi;
  • Parch - Byddwn yn cymryd dy farn o ddifrif;
  • Byddi di ar dy ennill - Byddi di’n mwynhau’r profiad;
  • Adborth - Byddi di’n gweld pa wahaniaeth mae dy farn wedi’i wneud;
  • Gwella’r ffordd rydym yn gweithio - Bydd oedolion yn gofyn i ti sut y gallant wella’r ffordd y maent yn gweithio yn y dyfodol

Cael Llais

Cael Llais

Dylai fod llawer iawn o gyfleoedd i chi leisio barn yn eich ysgol chi. Un ffordd o leisio barn yw trwy ymgynghoriadau.

Y mae ymgynghoriad yn digwydd pan fydd pobl am wybod eich barn am bolisi newydd neu rywbeth a fydd yn effeithio ar eich bywyd. Weithio gofynnir am eich barn mewn ymgynghoriadau hefyd – er enghraifft, gallai’ch cyngor lleol ofyn i chi wneud awgrymiadau am y fath o weithgareddau hamdden yr hoffech eu gweld yn eich ardal chi. Trwy gymryd rhan mewn ymgynghoriad rydych yn sicrhau bod gwasanaethau yn fwy effeithiol, oherwydd maen nhw yn cwrdd â’ch anghenion chi, nid rhai a ddychymwyd gan oedolion!

Gall oedolion ofyn am eich barn mewn sawl ffordd yn eich ysgol chi – er enghraifft:

  • arolygon neu holiaduron;
  • grwpiau ffocws: grwpiau bychan yw’r rhain lle gallwch drafod eich barn neu syniadau yn anffurfiol;
  • gweithdai;
  • blychau awgrymiadau.

Os nad yw hyn yn digwydd yn eich ysgol chi, gofynnwch i’ch cynrychiolydd cyngor ysgol godi’r mater hwn mewn cyfarfod. Os ydy pobl yn gofyn am eich barn – cofiwch y dylech gael gwybod beth sydd yn digwydd fel canlyniad! Mae’n bosibl na chewch chi’r hyn yr oeddech chi eisiau, ond o leiaf dylai pobl ddweud wrthych y rhesymau y tu ôl i benderfyniadau.

Beth yw Cyngor Ysgol?

Beth yw Cyngor Ysgol?

Grŵp o ddisgyblion yw cyngor ysgol, wedi’u hethol gan eu cyd-ddisgyblion i gynrychioli eu barn a chodi materion gyda prifathro / brifathrawes a llywodraethwyr yr ysgol.

Gall cyngor yr ysgol hefyd fwrw ymlaen â phrosiectau ar ran y disgyblion, a chyfrannu at gynllunio ac at bethau fel Cynllun Datblygu’r Ysgol, cyfarfodydd y corff llywodraethu a chyfweld â staff.

I fod yn effeithiol, rhaid i gyngor ysgol:

  • Gynrychioli yr holl ddisgyblion a chynnwys cymaint o bobl a phosibl
  • Gymryd amser i wrando ar yr holl ddisgyblion ac i gyfleu eu barn
  • Ddweud wrth ddisgyblion beth ddigwyddodd ar ôl iddynt roi barn
  • Wneud i bethau ddigwydd – neu esbonio pam nad yw hyn yn bosibl!

Cyngor Craff am Gyngor Ysgol Effeithiol

Rhaid sicrhau bod:

  • Etholiadau yn deg ac yn agored
  • Pawb wedi’i gynrychioli (e.e.trwy gyfetholiadau)
  • Gwahanol ffyrdd i bobl leisio barn (e.e. amser yn yr ystafell ddosbarth, blychau awgrymiadau, holiaduron, grwpiau ffocws …..)
  • Hyfforddiant yn ei le
  • Cyfathrebu yn effeithiol, fel bod pobl yn gwybod beth sydd yn digwydd i’w hawgrymiadau a’u syniadau
  • Canlyniadau i’w gweld!

Pwy sy'n Rhan?

Pwy sy'n Rhan?

Os ydych yn dewis cyfranogi, mae’n bwysig eich bod chi yn derbyn cefnogaeth i’ch helpu i ddatblygu’r sgiliau sydd angen i wneud hyn yn dda.

Dyma rai pobl all eich helpu:

  • Eich athro/ athrawes (d)dosbarth: bydd ef / hi yn eich adnabod yn dda a gallai eich cefnogi – e.e. os ydych am sefyll fel ymgeisydd mewn etholiad;
  • Athro cyswllt / athrawes gyswllt y cyngor ysgol: mae ef/ hi yn gyfrifol am y cyngor ysgol, ond efallai bydd ganddo / ganddi rôl ehangach i annog cyfranogiad ar draws yr ysgol;
  • Aelod o’r Tîm Rheoli neu’r Prifathro / Brifathrawes: gallan nhw eich helpu i wneud i bethau ddigwydd, ac fe ddylent wrando ar eich syniadau;
  • Aelod o’r corff llywodraethol: gall fod un person ar y corff llywodraethol sydd â chyfrifoldeb dros gyfranogiad;
  • Eich rhieni / gofalwyr: cofiwch ddweud wrth eich rhieni / gofalwyr am y pethau rydych yn rhan ohonynt yn yr ysgol, fel y gallant eich annog a’ch cefnogi.

Efallai y gall y bobl yma eich helpu i gael hyfforddiant hefyd, er mwyn i chi deimlo yn fwy hyderus a medrus yn eich rôl. Os nad ydych yn siwr am hyn, gofynnwch!

Cymryd Rhan

Cymryd Rhan

Mae’na fwy i gyfranogi na phobl yn gofyn eich barn. Dylai fod amrywiaeth o bethau y gallwch fod yn rhan weithredol ohonynt yn eich ysgol, os ydych chi eisiau.

Rhai o’r rhain, ar wahan i gyngor ysgol, yw:

  • Grwpiau i wneud awgrymiadau am sut i wella dysgu ac addysgu;
  • Ysgolion iach;
  • Pwyllgorau eco;
  • Mentoriaid cyfoedion neu ‘Bydis’;
  • Grwpiau SNAG (School Nutrition Action Groups).

Mantais o berthyn i grwpiau felly yw eich bod chi yn cael gwneud gwahaniaeth i’ch ysgol – er eich mwyn chi ac eraill.

Gall hyn fod yn foddhaol iawn. Y mae chwarae rôl gweithredol mewn grwpiau hefyd yn eich helpu i ddatblygu hunan-hyder a sgiliau pwysig fel:

  • Gwrando;
  • Mynegi safbwynt;
  • Negydu;
  • Sgiliau trefnu a chyllido;
  • Gweithio mewn tîm.

Wrth gwrs, nid oes rhaid i chi gymryd rhan! Mae hi’n bwysig cael dewis – ond rydym yn gobeithio y cewch gyfranogiad yn hwyl ac y byddwch chi ar eich ennill hefyd!

YWalesLogoCymru Ifanc yw’r lle canolog ar gyfer llais plant a phobl ifanc yng Nghymru. Mae Cymru Ifanc yn golygu gwrando arnoch chi a grymuso eich llais. P’un a ydych chi’n rhan o ysgol, fforwm ieuenctid neu sefydliad cenedlaethol, rydyn ni eisiau eich helpu i rannu eich gweithgareddau a’ch llais. Os nad ydych chi’n rhan o grŵp arbennig, byddwch chi’n dal i fedru roi gwybod i ni beth yw eich barn.

I gael rhagor o wybodaeth, ewch i: cymruifanc.cymru

Mae'r wefan hon a'i chynnwys i gyd yn hawlfraint 2016 Llywodraeth Cymru
YF logo white  ceop-logo  Welsh Assembly Government logo  CRights Aware Logo